A ópera a pé de rúa, en medio da rutina, polo barrio adiante. Así se podería resumir Non te cortes na ópera, a iniciativa desenvolvida por Mónica de Nut e Pista Catro para Música en Branco. Este proxecto, un dos escollidos no concurso aberto que lanzamos na primavera pasada, estase a celebrar na Agra do Orzán con catro apartados diferentes ao longo deste mes de novembro. O primeiro deles tivo lugar o pasado xoves nunha praza de aparcadoiro nas proximidades do Centro Ágora. Nese lugar, a cantante Mónica de Nut iniciou a súa serie de performances ao redor da ópera coa colaboración dos viandantes. Aqueles que aceptaron o convite da cantante tiveron a oportunidade de escoitar ópera na súa voz e aquelar o seu peiteado, grazas ao talento musical e coas tesoiras de Mónica de Nut. “Trátase dunha provocación, no bo sentido da palabra. Buscamos sorprender, que a xente se atope no seu barrio algo inesperado como un encontro casual coa ópera”, explica a propia De Nut.

Non é a primeira vez que a artista ocupa unha praza de aparcadoiro para abraiar, coa música, os cidadáns. Este tipo de intervención xa as desenvolveu noutras ocasións en cidades como Compostela ou Barcelona. “A idea inicial xurdiu o ano pasado, o 21 de setembro. Ese día celébrase o Parking Day, unha celebración que xoga coa idea de facerse con espazos urbanos habitualmente ocupados por vehículos para desenvolver actividades abertas para os veciños. Busca xogar co concepto do espazo público recuperado para os cidadáns”, sinala de Nut. Esa primeira actuación en Santiago o ano pasado acabou por derivar nun proxecto máis ambicioso, elaborado en colaboración con Pista Catro para Música en Branco.

Así naceu Non te cortes coa ópera, que  xa está a sorprender os veciños da Agra. Dividido en catro intervencións, a actividade desenvolverase en diferentes puntos do barrio para achegar “un xénero musical supostamente serio” como é a ópera aos veciños nos momentos máis inesperados.

1. Ocupación dunha praza de aparcadoiro. O pasado xoves, Mónica de Nut, vestida como a personaxe de calquera ópera clásica, colleu os pentagramas, as tesoiras e unha cadeira para situarse no medio e medio dun oco para o estacionamento. Dende alí, convidou os veciños a participar na performance consistente en recibir un pequeno corte de cabelo mentres escoitaban fragmentos de ópera. “Ao principio custou, a xente sorprendíase e mesmo desconfiaba do asunto”, recoñece De Nut, quen para tranquilizar os participantes, lembra que ten “práctica” en pequenos arranxos no cabelo.

2. Chamadas aos interfonos da Agra. O segundo movemento do proxecto celebrase nas rúas do barrio este domingo ás 12.00 horas. A partir desa hora, a soprano timbrará nos interfonos para cantarlle os habitantes da Agra. “A idea é que se a xente non vai aos teatros nin aos concertos, o teatro e a música vaian á xente”, sintetiza De Nut. Trátase de establecer un diálogo sorprende e directo coa veciñanza, de xeito que a participación vaia máis aló da simple audición. “Queremos que a xente, ademais de escoitar, decida a baixar a rúa e a falar con nós. Que nos conten que é a música que escoita, que canten con nós, que lembren historias do barrio. A ver se o conseguimos”, sinala a artista,

3. Ópera na perruquería. A terceira intervención, prevista para o sábado 23 de novembro, consistirá en levar a ópera á perruquería. Mónica de Nut cantará ás portas dun salón de beleza, mentres os e as profesionais dos peiteados traballan. Deste xeito, crearase un ambiente diferente nun espazo tan rutineiro como son as perruquerías deste barrio. A intención neste apartado tamén é establecer conversas de memoria musical cos clientes e perruqueiros.

4. Microópera da formiga e do formigón. O domingo 24, contra ás 12.00 horas, nas inmediacións do Centro Ágora concluirase Non te cortes coa ópera cunha intervención musical cooperativa. “Será unha intervención coral, na que haberá figuración e coros. A xente achegada do barrio poderá participar, aceptaranse voluntartios”, sinala De Nut. Para a ocasión, o polifacético artista Carlos Santiago elaborou unha serie de cancións e letras baixo o título Microópera da formiga e do formigón, cuxo letimotiv se centra nesa fronteira entre o urbano e o rural que resulta máis visible na contorna do Ágora.  Os veciños que participen poderán facelo coa súa propia voz ou con obxectos domésticos para formar parte do singular coro deste apartado final do proxecto.

CANTO LÍRICO ARRAIANO

Hortas de ladrillo e casas de perexil é unha das propostas seleccionadas. Trátase dun proxecto con múltiples liñas de actuación nas que a ferramenta principal é o canto lírico. Busca producir diálogos arraianos, aqueles que se dan entre partes enfrontadas promocionando a mestura e a diversidade que se produce normalmente nos marcos fronteirizos: zona verde-zona urbanizada, espazo íntimo-espazo público, o previsible e o inesperado ou diversidade fronte homoxeneidade. En concreto, desenvolveranse catro accións diferentes ao longo de mes e medio.

As actividades coñécense baixo o nome de “intersticios de demanda”, sendo intersticio o espazo baleiro entre átomos, tecidos ou células. É dicir, auténticas fendas que este proxecto pretende encher coas demandas sociais que se viven no barrio. O primeiro deles titularase Intersticio de demanda de máis espazos para o goce das persoas e consistirá en ocupar unha praza de aparcamento de zona ORA, pagar o importe e ofrecerlles aos viandantes a posibilidade de cortar as puntas do cabelo ou a barba a cambio de escoitar durante o proceso fragmentos de arias. Posteriormente iniciarase un diálogo no que as persoas participantes canten cancións que tivesen importancia nas distintas etapas da súa vida.

O segundo intersticio furará na importancia no barrio do pequeno comercio e nel escolleranse dous salóns de peiteado e ofreceráselles aos seus clientes a posibilidade de cortar o cabelo mentres se lles canta ópera. Nunha terceira fase, a ópera entrará nas casas dos veciños a través dos telefonillos. Os responsábeis destas actividades chamarán os veciños ao azar e cantaráselles ópera para ver a súa reacción nun exercicio ao redor das importancia do espazo íntimo sobre o público. Finalmente, no último intersticio xirará ao redor dunha micro-ópera colectiva urbana nun espazo público cuxo obxectivo será reflexionar sobre o aproveitamento social e ambiental da diversidade.

Este proxecto seleccionado corre a cargo de Pista Catro Produtora de Soños e Mónica de Nut e todas as actividades serán rexistradas en vídeo e fotografía.

CARTOGRAFÍA SONORA DO PEQUENO COMERCIO

Feira Artesá é o segundo proxecto seleccionado, proposto por TANKollectif e Niquelarte. Esta iniciativa busca elaborar un diagnóstico participativo do estado emocional e sensitivo do patrimonio comercial da Agra do Orzán, co gallo de intervir, a partir da diagnose realizada, na súa posta en valor e na activación do comercio de proximidade como forma sustentábel dun xeito activo e común. Deste xeito, os seus obxectivos pasan pola creación dunha cartografía sonora e dun atlas do comercio do barrio, a transformación do espazo urbano ou a fusión e o entendemento cultural.

Para acadar estas metas, trazarase un itinerario que aglutine unha boa mostra de talleres e pequenos comercios, puntos significativos do patrimonio identitario da Agra do Orzán. Participarán mais ou menos a partes iguais comercios e artesáns “locais” –aqueles chegados á Agra nas primeiras migracións do rural e as segundas ou terceiras xeracións das mesmas– e ”foráneos” –aqueles vinculados ás recentes migracións de carácter “mundial”–. O itinerario elixido –pode variar se os propios comerciantes o desexan– será Agra do Orzán, rúa Barcelona e Vila de Negreira, que de forma xenérica aglutina ambos tipos de locais.

Durante dous días os comerciantes interesados sacarán o comercio á rúa, desenvolvendo as súas actividades comerciais ou artesás no espazo público. A organización facilitaralles materiais de apoio para realizaren as súas actividades, así como mobiliario para facer seu o espazo público vinculado ao seu establecemento, favoreceranse así lugares de encontro entre os comerciantes-artesáns e os clientes usuarios, que poderán realizar talleres ou reparacións explicativas da súa profesión nos que a veciñanza poderá participar dun xeito activo e colaborativo.

O proxecto desenvolverase en catro fases. Nunha primeira, os responsábeis buscarán os artesáns e comerciantes interesados en participar e crear o atlas. A segunda centrarase na fabricación de postos que se empregarán na feira. A terceira parte, a central, será a celebración da feira. A última será a elaboración do atlás e a súa presentación aberta no barrio.

MEMORIA DO UNDERGROUND

Agra do Orzán, o barrio dos músicos, proxecto de Tres Laboratorio de Ideas e Comunicación, é a terceira proposta escollida pola organización de Música en Branco. A súa intención é dar a coñecer o papel que historicamente tivo e segue a ter o barrio da Agra do Orzán no desenvolvemento da música en Galicia e máis concretamente na Coruña. Nas súas rúas instaláronse multitude de locais de ensaio e mesmo estudos de gravación que foron unha auténtica referencia nos anos oitenta e noventa. Un lote de bandas naceron e deron os seus primeiros pasos na Agra do Orzán. Grupos como Milladoiro gravaron o seu primeiro álbum dende este barrio da man do selo Ruada. Ou Os Diplomáticos de Montealto, que puxeron en marcha a xeración bravú nos locais de ensaio da Agra, un barrio considerado o berce dos grupos coruñeses dos oitenta e noventa, Cacahué, Los Dramáticos, Papaqueixos ou Xudef Klass medraron musicalmente na Agra.

Partindo desta realidade, este proxecto elaborará un documental para buscar as orixes destes locais de ensaio e estudos de gravación, realizando así un percorrido pola historia musical da cidade. A peza audiovisual combinará entrevistas con fondos musicais e imaxes de arquivo dos ensaios e as actuacións daqueles grupos, e tamén amosará o presente destes locais.

O resultado final coñecerase nun acto público no que se proxectará a fita, cuxo proceso de realización se estenderá ao longo de dous meses. Á volta do verán comezará a documentación e a proxección aberta celebrarase ao final de outubro.